MoracaSelo Ljevište, u Gornjoj Morači, nalazi se na 1.173 metra nadmorske visine, ispod jednog od vrhova planine Lole - Zebaoca! Prema popisu iz 2003 godine u selu je bilo 72 stanovnika, dok ih je 1991 bilo 104. 

Iznad sela se nalazi prašumska udolina poznata kao Vragodo, kao i istoimeni katun koji je neka prelazna stanica ka pravom, ljetnjem, izdigu na Lolu. Od Podgorice do sela je 69, a od Kolašina je udaljeno 37 kilometara; međutim, da bi se stiglo do njega neopodno je, ipak, terensko vozilo, jer se sa asfaltnog puta kod Dragovića polja skreće na makadam, koji često zna da bude i oštećen u vrijeme obilnijih kiša.

Iako je ovo poznati stočarski kraj, iako im je nebrojeno puta obećavana asfaltna traka, oni i u dvadesetprvom vijeku, muku muče da stignu u ostali svijet u okruženju!

Selo je, između ostalog, zanimljivo i po ogromnoj kamenoj gromadi Valu, koji se skotrljao sa litice i pritisnuo grobove dva velika junaka iz tog kraja - serdara Mrkoja Mijuškovića i barjaktara Šuše Magovčevića. Porodice su kasnije na Valu uklesale spomen-ploču ovoj dvojici istaknutih boraca protiv Turaka. Kazuje se da se gromada prilikom odrona raspala na dva dijela, te da je jedan dio ostao visoko u planini, a ovaj drugi se zaustavio, nekim čudom, na početku padine - da se otkotrljao dalje uništio bi veći dio sela.

A u Vragodolu izvire Morača, središna rijeka Crne Gore, koja se, poslije skoro 100 kilometara pređenog puta, od kojeg je onaj kroz kanjon  poznat širom svijeta, uliva u Skadarsko jezero. Na početku svojeg puta, ona na gornjem dijelu Ljevišta pravi dva prelijepa vodopada: Santrač, koji se obrušava sa visine od 40 metara i Siku; Sika je ljepotan visine preko pedeset metara. Te prirodne ljepote, kao i cijeli taj kraj sa kanjonom, uporno je, svih ovih godina,  predlagao poznati profesor, filosof i pisac Komnen Bećirović za opšte dobro UNESKA, ali je nailazio na žilavi otpor vlasti, koja po svaku cijenu želi novac, pa uporno nastoji da potopi taj predio, kao što su potopili i nagrdili pivsku dolinu.

Od svoje nakane nikako ne odustaju, a izveli su i atak pravo u srce Morače - u njeno izvorište u Vragodolu, iznad Ljevišta! Ministarstvo za energetiku Crne Gore lasno je dalo dozvolu preduzeću ,,Dekar“ iz Podgorice, čiji su predstavnici u svom zahtjevu naveli da namjeravaju da izgrade malu hidroelektranu snage 980 kilovata za godišnju proizvodnju od 3,321 gigavat sati. Njena izgradnja je predviđena u tri dijela, a već je, na žalost, obavljena sječa ogromnih bukava, koje sada leže u blatu, u klancu, a nastoji se da se, uzgred, još više uništi šuma i neko ovajdi od toga, a selu da ostane  lazina!

A čime se služe izvođač radova i oni koji su ih uputili u srce Morače ponajbolje svjedoči i ono što piše  na tabli sa podacima: Ljeviška rijeka! Ta rijeka ne postoji, a i  nikada nije ni postojala, dok postoji Izvor Morače, Grlo, Morača! Slično se desilo i sa Đuričkom rijekom, kod Plava, koju je neko preimenovao u  Plavsku rijeku. Tako su, pak, i Gusinjski izvori olako postali Ali-pašini izvori, a naziv Savića čečma, na spomen ploči na ulazu u Grebaje u Prokletijama je izgreban; isti je slučaj i sa kraškim vrelom pitke vode Savino oko, takođe u Prokletijama, koje uporno pokušavaju da preobrate u Oko Skakavice. Iako niko od osvajača, a ponajmanje Turci, nijesu htjeli da mijenjaju zatečene toponime, oronime, hidronime, to sada čini ostrašćeni dio našeg naroda - zbog neznanja i neukosti, zbog novca i zbog pokušaja prekrajanja istorije, jer su ti, i ostali, nazivi njeni nepobitni djelovi.

Ovaj napad i pokušaj uništenja prašumskog dijela i netaknutih dragulja Crne Gore nije nimalo bezazlen i samo je sračunati nasrtaj koji će isprobati trpeljivost stanovnika tog kraja, prije nego li krenu na ono najgore, a to je pravi potop Morače. A da su pogriješili u tim proračunima, ocjenama i očekivanju da će olako stići do svojeg cilja, svjedoči i pismeni zahtjev mještana Ljevišta, potomaka junačkih uskoka, sa njihovim potpisima, o obustavi radova.

Nećemo dozvoliti skrnavljenje netaknute prirode i izvora Morače, niti moračkog kraja, a podržavamo i sve one širom Crne Gore koji čuvaju svoje okruženje“, napominje mještanin Ljevišta Miloš Mučalica, koji cijelo ljeto provodi sa porodicom na planini Loli -  svima nama su poznate njihove namjere.

Zahtjev za obustavu rada potpisali su: Bećirovići: Komnen, Mlađen, Branislav, Blažo, Milivoje, Jagoš, Radosav, Labud;  Dragići: Budo, Novo, Grujica, Goran; Dubljevići: Radoman, Ljubo; Krkovići: Slavko, Rajko, Jovan; Laketići: Ranko, Ago; Mešteri: Vuk, Grgur, Malin, Zdravko, Miladin, Dragiša, Vukić; Mučalice: Miloš, Marko, Radosav, Milan, Ranko; Tuovići: Milan, Ranko; Čečovići: Dragiša, Jovan, Miloš.

Jasno, lista potpisnika će biti znatno punija kada na nju stave svoje potpise i oni koji žive izvan Ljevišta. Naravno, i ja se pridružujem njima, kao što sam i podigao svoj glas protiv pustošenja i nagrđivanja rijeka  u beranskoj dolini, prelijepe  Bistrice, lijeve pritoke Lima, Šekularske rijeke, kao i što se borim  i za spas Kaludarske rijeke.

A kako treba praviti male hidroelektrane, a da se uopšte ne naruši sklad prirode, niti tok rijeke, svjedoči neimarsko djelo Beranca Ranka Delevića sa Buča, penzionera, dugogodišnjeg uspješnog radio-amatera i pronalazača, dobitnika najveće opštinske nagrade, koji je na planini Konjsko, dijelu masiva Bjelasice, na potoku Rujanac, desnoj pritoci Konjske rijeke, izgradio jednu takvu hidroelektranu, tako da cijeli katun Konjsko koristi rasvjetu i električne uređaje.

 Milija Pajković  
Autor je novinar

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

viskom 300x250

Kolumna:

Objavljeno: 13/03/2019
miodrag-migo-djurovic-stoti-rodjendan-zorke-vrbiceBili smo na jednoj divnoj i neobičnoj proslavi. Zorka Vrbica slavila je sa svojom porodicom i prijateljima stoti rođendan. Krepka, vitalna, vesela i mudra Zorka je ...
eSpona
Objavljeno: 11/03/2019
miki-prelevic-konkretnim-potezima-protiv-politickih-destrukcijaIzvršna vlast se često kritikuje radi kritike, a i oni koji ukazuju na dobre poteze takođe. Ipak, mora se istaći ono što je tačno i u vremenu kada je nepopularno ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2019
milija-pajkovic-beranski-ukus-glazgovskih-medaljaNa nedavno završenom dvoranskom atletskom prvenstvu Evrope, održanom u Glazgovu, predstavnici Srbije osvojili su dvije medalje - zlatnu i bronzanu! Prvakinja ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2019
sasa-radunovic-opstinari-uozbiljite-se-kontrolisite-sta-objavljujeteAktuelna lokalna uprava, inače „vizionarska“ kakva je, ušla je u novi projekat razvoja sporta u Beranama. I to, čak, razvoju sporta u 22. vijeku! Kako je, izgleda, ...
eSpona
Objavljeno: 23/02/2019
srdan-culafic-bravo-za-kapitensko-veceSport je neispričana priča. Tako bi se mogla okarakterisati ova veoma značajna i popularna grana društva. U današnje vrijeme svaka priča vezana za sportska ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
adem-ado-softic-dekret-jusufa-ibn-abdulahaPedeset godina od osnivanja (1862-1912) varoš Berane je teritorijalno pripadala Otomanskom carstvu. Nakon njegovog pada i povlačenja Osmanlija sa ovih prostora, ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2019
adem-ado-softic-prohijalo-sa-duvanskim-dimomSasvim slučajno sinoć sam parkirao auto ispod „Pušačke terase“, u bloku stambenih zgrada na mjestu gdje se nekad završavala moja bašta i malinjaci, a počinjao ...
eSpona
Objavljeno: 20/01/2019
adem-ado-softic-lero(1962 - 1986) Zvao se Senad Ramčević. Ali, pravo ime znalo mu je svega nekoliko najbližih komšija i rođaka. Ostali Ivangrađani znali su ga samo po nadimku: LERO. ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2019
adem-ado-softic-dr-debejki-u-ivangraduSonjin kačamak za kardiohirurga Kad je najpoznatiji svjetski kardiohirurg dr Majkl Elis Debejki (Michael Ellis DeBakey) jednom prilikom prije 45 godina posjetio ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
milija-pajkovic-sekijev-sitan-vezU sam osvit Božićnih praznika, u Beogradu je iz ovozemaljskog života, u 82. godini, iskoračio jedan od najboljih fudbalera svojeg vremena na planeti, Dragoslav Šeki ...
eSpona
Objavljeno: 07/01/2019
srdan-culafic-ulaganjima-se-stvaraju-dobri-sportisti-i-jos-bolji-ljudiJedna od stvari, gdje mnogi ljudi na ovoj planeti mogu bez obzira na materijalni status i porijeklo učestvovati u igri i takmičiti se jedni protiv drugih ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2018
srdan-culafic-reklamnim-spotovima-ne-treba-skrnaviti-time-outU mnostvu interesantnih detalja koje na sportskim borilištima izvode igrači, frenetičnom podrškom navijači, svakako, nezaobilazni akteri su i treneri. Zanimljivo ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2018
milija-pajkovic-mirko-i-slavko-ponovo-jasuTaman smo pomislili da je vrijeme bratstva i jedinstva, raznih zasijedanja, pa i onog u Jajcu, kao i raznoraznih odbora pride, AFŽ-a, kovhoza, sovhoza, ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2018
janko-nikolovski-ljudi-i-oruzjeLjubav na prvi pogled ili večita ljubav Iako je sve počelo toljagama, ljudi su svuda u svijetu (ne samo države) ostali u velikoj ljubavi sa oružjem...  Zašto? ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2018
sasa-radunovic-izvini-fuadeAko novinar ima informaciju i ne objavi je, ona je opasna po njega. Ili se, možda, srami da je objavi. Strah je razumljiv i podložan mu je svako. Ali sram nije. ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2018
adem-ado-softic-ivangradski-rukometni-bombarderiJoš od hazene, preteče rukometa, koju je u Berane krajem tridesetih godina iz Beograda donijela tadašnja studentkinja Radmila Nedić, pa preko velikog i malog ...
eSpona
Objavljeno: 18/10/2018
janko-nikolovski-la-rue-du-jeu-des-enfantsU centru Strazbura - Francuska (Alzas) ima ulica koja se zove „Ulica dečije igre“. Ime je dobila ne voljom opštinskih organa već akcijom samih građana, koji su ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2018
vesna-novovic-nasa-milenaNaša DIVA je otišla. Dostojanstveno, tiho, kako priliči velikim ljudima, velikim umjetnicima, kako priliči velikoj dami. Otišla je svom Gagi. Dvadeset i prvog ...
eSpona
Objavljeno: 08/10/2018
adem-ado-softic-medijska-razglednica-balkanaPod kopitama sve agresivnijih medijskih jahača Apokalipse na Balkanu: Politike, Kapitala, Kriminala i Pohlepe, pored zdravog razuma i morala, među prvima stradaju i ...
eSpona
Objavljeno: 07/10/2018
sasa-radunovic-ja-sam-osamnaestiPočetak mandata nove lokalne vlasti za građane Berana nije mogao biti bolji. Otvorena je nova sportska dvorana i završena rekonstrukcija istočne tribine Gradskog ...
eSpona
Objavljeno: 20/09/2018
lion-hodzic-sta-da-budes-kad-porastesNije bilo davno, ali sam pregrmio ono pitanje „šta ćeš da budeš, kad porasteš?“ Kad razmislim, stavljali su me u takvu situaciju ka' da su se trudili da se što više ...
eSpona
Objavljeno: 15/09/2018
adem-ado-softic-dan-oslobodenja-beranaNa današni dan prije 74 godine, 15. septembra 1944. nakon višečasovne akcije 7. i 9. Crnogorske udarne brigade i jednog bataljona Ozne, varoš Berane je konačno ...
eSpona
Objavljeno: 13/09/2018
adem-ado-softic-cetvrti-metak-iz-belcite„Zato nikad ne pitaj za kim zvono zvoni...“ Na današnji dan, 10. septembra 1937. godine, od snajperskog metka u španskom gradiću Belčita poginuo je Beranac Vukašin ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2018
sasa-radunovic-njofraSve sportske priče su slične. Govore o borbi za pobjede koje donose bodove, medalje, popularnost i prestiž... No, sportske priče znaju da budu ispunjene i borbom ...
eSpona
Objavljeno: 05/09/2018
adem-ado-softic-na-talasima-radio-balkana„Soko zove Orla!“ - „Orao pao!“ Na današnji dan prije 75 godina, 3. septembra 1943. desio se veliki preokret. Fašistička Italija u Cassibileu potpisala je ...
eSpona
Objavljeno: 23/08/2018
adem-ado-softic-cistokrvni-balkanciDavinčijev balkanski kod Nije život na Zemlji počeo rođenjem ovdašnjih političara, niti je kultura nastala njihovim osvajanjem vlasti. Rađanjem mnogih život bi ...
eSpona
Objavljeno: 24/07/2018
adem-ado-softic-posljednji-kos-oca-crnogorske-kosarkeRadule Vešović, osnivač beranske, crnogorske, i legenda ex jugoslovenske košarke, ogorčen odnosom beranskih političara prema ovdašnjoj košarci i sportu uopšte, kao ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2018
sasa-radunovic-da-sam-se-ja-pit-oRezultatski solidan nastup beranskih sportista na MOSI u Priboju, ali i njihovo ukupno ponašanje i predstavljanje grada, može se i treba okarakterisati kao ...
eSpona
Objavljeno: 23/06/2018
adem-ado-softic-rimski-kastrum-beranska-enigmaNa nekoliko mjesta pored magistralnog puta prema Beranama po desnoj strani stoje svojevrsni metalni krajputaši sa natpisima koji obavještavaju prolaznike da se na ...
eSpona
Objavljeno: 17/06/2018
prof-dr-drasko-dosljak-sutjeska-nije-vodaBitka na Sutjesci ili Peta neprijateljska ofanziva, je naziv koji je u jugoslovenskoj istoriografiji odomaćen za operacije „Švarc“ (nem. Schwarz, „crno“) ...
eSpona
Objavljeno: 15/06/2018
janko-nikolovski-mediji-izmedu-juce-i-sjutraŽeljko Rutović, Postmediji (kriza smisla ili masmedijski totalitarizam); Podgorica, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2017.godine Malo malo, pa nas taj pisac ...
eSpona
Objavljeno: 23/05/2018
prof-dr-drasko-dosljak-uz-21-maj-dobili-smo-drzavuPrije 12 godina,  21. maja 2006. godine, nešto prije ponoći, iz Crne Gore je u svijet, i u budućnost, poslata rečenica: “Dobili smo državu!" Upravo, ova ...
eSpona
Objavljeno: 02/05/2018
sasa-radunovic-ugovorNakon bure u javnosti  izazvane saznanjem da je Javni servis Radio televizija Crne Gore (RTVCG) sklopio ugovor sa Centrom za građansko obrazovanje (CGO) o ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
ado-softic-sedamdeset-godina-od-osnivanja-kud-a-dusan-boskovicKultura sjećanja je armatura u temeljima veličanstvene građevine zvane Opšta kultura bez koje bi se ona vrlo brzo urušila. Neke stvari o ovom gradu nemamo pravo da ...
eSpona
Objavljeno: 21/04/2018
janko-nikolovski-o-dosetkama-i-nipodastavanjuVarijacija na govor mržnje Uzmimo najklimaviji a istovremeno i najsnažniji primjer: Razgovaraju dvojica gladnih siromaha - „Znaš li da je punjena pljeskavica ...
eSpona
Objavljeno: 12/04/2018
slavko-mandic-snila-baba-sto-joj-milo-biloKada je vidio da je đavo odnio šalu i da više neće moći da bude jedan od šrafova koji upravljaju nacionalnim javnim servisom RTV Crne Gore, oglasio se predsjednik ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
srdan-culafic-magija-sporta-i-novo-vrijemeOpsesija zvana "sport" obično se javlja kod mladih ljudi, a nadograđuju je vremenom odrasli. U početku to biva popunjavanje slobodnog vremena, trošenje energije ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
perica-jokic-moja-uloga-u-najvaznijoj-hajdukovoj-utakmiciBilo je to prije 38 godina... Umjesto da budem slavljenik, ja sam te 1980. postao glavni krivac za ispadanje splitskog Hajduka iz četvrtfinala evropskog fudbalskog ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
braho-adrovic-dobre-price-u-sjenci-konkursnih-kriterijuma„Razmeđa Bihora“, NVO Centar za kulturu „Bihor“, Podgorica, 2018. lKnjiga „Razmeđa Bihora“ koja sadrži izbor tridesetak priča  koje su prispjele na konkurs ...
eSpona
Objavljeno: 06/04/2018
ado-softic-vijek-u-znaku-cetvrtog-aprilaDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic Postmediji knjiga

 

Priča eSpone