Fatima Begovic MedjedovicTermin mobing je prvi put 1984. godine upotrijebio švedski psiholog Hajnc Lejman. U našem jeziku riječi šikaniranje, maltretiranje, navodno nije bilo adekvatnog prevoda pa je za ovu pojavu uzeta engleska kovanica mobbing koja znači nasrnuti na nekoga u masi, bučno navaliti na nekoga.

Mobing se obično definiše kao psihičko maltretiranje na radnom mjestu.

U EU postoje opsežna istreživanja o ovom problemu, pa je zaključeno da se i kod njih mobing najčešće dešava u državnoj upravi i odbrani (14%), te u školstvu i zdravstvu (12%).

Primećene su i velike razlike u evropskim zemljama u toleranciji na psihološko maltretiranje.

Tako je u Švedskoj svakodnevno ponašanje predpostavljenog koji zadaje zadatak radniku povišenim tonom i na autoritativan način, ocijenjeno kao neprihvatljivo i često je klasifikovano kao mobing.

Drugačija je situacija u mediteranskim zemljama, gdje po istorijsko-kulturnoj tradiciji u radnim odnosima opisano ponašanje smatra uobičajeno.

Kod nas u spoju mediteransko-balkanskog mentaliteta to izgleda ovako: na jednom od suđenja zbog mobinga optuženi je negirao da je žrtvi govorio „da je nemoralna“, „da je gledaju sa ološima“, „da nema ništa pošteno u sebi“, „da je lažulja“, „da ima dijagnozu manično-depresivne osobe“, „da je prate razne službe“, „da nije poželjna“, i ustvrdio da je to što priča malo jačim tonalitetom, stvar genetike, i njegov način pojašnjavanja, a ne maltretiranje.

Istraživanja pokazuju uobičajeni obrazac reagovanja na moralno zlostavljanje: početno samookrivljavanje, usamljenost, sopstveno obezvijedjivanje.

Koliko se zna o mobingu u Crnoj Gori? Ima li preciznih podataka?

O mobingu u Crnoj Gori nema preciznih podataka niti valjanih istraživanja. Kako je država najveći poslodavac, preko 90 odsto slučajeva tzv. vertikalnog mobinga (kada nadređeni zlostavlja podređenog radnika) dešava se u u organima državne uprave i javnih preduzeća.

To potvrdjuju i do sada javnosti poznati slučajevi prijavljenog mobinga: Ministarstvo rada i socijalnog staranja, Klinički centar Crne Gore, Univerzitet Crne Gore, Agencija za zaštitu ličnih podataka, Željeznički prevoz, Ministarstvo odbrane, Pošta Crne Gore, Ministarstvo kulture, opštine i slično.

Prezentujući svoj izvještaj u Skupštini, ombudsman je kazao da preciznih podataka o mobingu nema, jer se žrtve boje da prijave mobing zbog straha da ne izgube posao.

Ko se i usudi da prijavi maltretiranje na sudu ne prolazi dobro: “Nema ni jedne pravosnažne presude a da je usvojen tužbeni zahtjev osobe koja je mobingovana“, kaže ombudsmam.

Ko su moberi?

Ministarstvo rada i socijalnog staranja je 2011. godine sprovelo istraživanje o rasprostranjenosti i štetnosti mobinga na radnom mjestu.

U tom slučaju više od polovine ispitanika je kazalo da smatra da mobing ima političku pozadinu.

Zanimljiv je profil mobera, koji se može naći u istraživanju Ministarstva “Nikad nisu naučili da vole, daju i razumiju druge. Moberi su osobe koje izgledaju moćne. Mober je čovjek koji ima veliki strah, ima slabu ličnost. Često ima crte ličnosti psihopate ili sociopate”. Ovome treba dodati i to da su većinom žrtve žene, ali i da one, kod nas, više prijavljuju psihičko zlostavljanje od muškaraca.

Šta kažu istraživanja iz civilnog sektora? Koji je profil žrtava?

Mobingovane osobe su najkvalitetnije, visoko pozicirani kadrovi koji, najčešće zaposleni u državnim institucijama i javnim preduzećima, ne pristaju da budu nijemi svjedoci pljačke i korupcije.

Dokaz ovoj tvrdnji je činjenica da najčešće uz tužbu za mobing, žrtva podnosi i krivičnu prijavu.

Mobing je prisutan i kod službenika/ca i namještenika/ca u lokalnim samoupravama, malim i srednjim preduzećima u smislu neisplaćivanja zarada, doprinosa, rad na određeno vrijeme… Mobinga ima u bankama, građevinskim firmama i sl.

Šta zakon kaže?

Obaveza države je da zaštiti svoje građane, a ako su zaposleni u Željezari - radnici nisu robovi. Zakon zabranjuje prijetnje otkazima, vrijedjanje radnika, psihičko i fizičko maltretiranje, pa je država dužna da kazni one koji to rade. Isto tako, ukoliko su naši navodi netačni, onda trebamo da snosimo zakonom predviđene posljedice“.

Zakoni su dobri, ali se ne sprovode. Stane se na pola puta. Ne postoje pravi mehanizmi da žrtva bude zaštićena a mober kažnjen -brzo, efikasno.

Šta je to govor mržnje?

Govor mržnje je svaki oblik istraživanja ideja, tvrdnji, informacija i mišljenja koji širi, raspirivanje, podstiče ili pravda diskriminaciju, mržnju ili nasilje protiv lica ili grupe lica zbog njihovog ličnog svojstva, ksenofobiju, rasnu mržnju, antisemitizam ili ostale oblike mržnje zasnovane na netoleranciji, uključujući i netoleranciju iztraženu u formi nacionalizma, diskriminacije i neprijateljstva protiv manjinskih naroda i marginalizovanih grupa”.

Šta Ustav Crne Gore kaže?

Član 7 Ustava Crne Gore nalaže suzbijanje mržnje po bilo kom osnovu.

Stoga je sveobuhvatna definicija govora mržnje, (u skladu sa Preporukom Komiteta ministara Savjeta Evrope o govoru mržnje), uvrštena u pravni poredak, tako što je u okviru ovog zakona “govor mržnje“ uveden kao poseban oblik diskriminacije.

Kako je sankcionisan „govor mržnje“?

„Govor mržnje“ je eksplicitno uveden u Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zabrani diskriminacije, kao poseban oblik diskriminacije.

Naime, govor mržnje je univerzalno prepoznat kao negativna društvena pojava koju treba suzbijati i sankcionisati na sve potrebne načine.

Takođe, pomenutim Zakonom „govor mržnje“ je sankcionisan novčanom kaznom u iznosu od 500 do 20.000 eura.

U opštem dijelu Krivičnog zakonika (u daljem tekstu KZ), članom 2. uvedena je obavezna otežavajuća okolnost za krivična djela učinjena iz mržnje.

Time se i novom odredbom član 42a KZ-a obezbjedjuje strožije kažnjavanje, čime je pojačana krivičnopravna zaštita u odnosu na pojedine posebno ranjive društvene grupe, čiji su pripadnici žrtve različitih krivičnih djela koja se vrše iz mržnje zbog te pripadnosti.

Tu se vodilo računa o posebno ranjivim društvenim grupama...

Šta je sa mobingom i “govorom mržnje”  kod RE populacije?

Što se tiče mobinga, kod ove populacije, skoro da je i nema. Nadležne institucije treba da daju relevantne podake o zaposlenosti ove ciljne grupe - na lokalnom i državnom nivou.

A “govor mržnje” je prisutan na svakom mjestu (ulici, u institucijama, prilikom konverzacije sa lokalnim stanovništvom).

Zbog stereotipa i predrasuda, neupućenosti, neobavještenosti, neprosvjećenosti, te slabe ili nikakve promjene svijesti - lokalno stanovništvo, ove marginalizovane grupe u većini slučajeva smatraju građanima drugog reda. Institucije izbjegavaju da ih zaposle. Sa školstvom ide sporo, o socijalizaciji da i ne govorimo.

Nisu uključeni u: kulturna, sportska, zdrastvena i ekonomska dešavanja.

U medijima su malo ili nikako zastupljeni.

Zadnje moje gostovanje na Radiju Berane, pored ostalog, bilo je posvećeno planiranim aktivnostima iz projekta: ”Zarobljeni u kartonskoj kutiju - romska priča”.

Zbog elementarnih nepogoda, kraj druge faze i treća realizovaće se u martu mjesecu.

                     Fatima Medjedović - Begović

Autorka je subspecijalizantkinja
za rodnu ravnopravnost     

 

Otvorena televizija eu banner

 

Kolumna:

Objavljeno: 19/09/2017
milija-pajkovic-carigradske-carolijePriča o košarkaškima Srbije koji su svoju otadžbinu predstavljali na upravo okončanom Prvenstvu Evrope u Carigradu, odnosno Istanbulu, jeste, u stvari, i nešto više ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2017
perica-jokic-kuda-ide-skolstvoOd ove godine stupaju na snagu nova školska pravila. To je treća faza ka ukidanju škola. Resorno ministarstvo se pobrinulo da ovo ukidanje ne ide naglo, zato je ...
eSpona
Objavljeno: 09/09/2017
janko-nikolovski-imam-pravo-da-znamU susret međunarodnom danu Right to know - imam pravo da znam Ovih dana, krajem septembra, 28. 09. tačnije, tradicionalno bez previše buke, obeležiće se dan ovog ...
eSpona
Objavljeno: 25/08/2017
jokovic-scekic-i-jedinstvo-snp-aVladimir Joković je novi predsjednik Socijalističke narodne partije (SNP) Crne Gore. Tako su odlučili delegati Osmog kongresa, održanog u nedjelju, 13. avgusta, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/08/2017
milija-pajkovic-zakackaOkončano je Svjetsko prvenstvo u atletici, koje se održavalo u glavnom gradu Engleske i Ujedinjenog Kraljevstva, Londonu, od 4-og do 13-og avgusta! Grad kraljevske ...
eSpona
Objavljeno: 09/08/2017
milija-pajkovic-pomracenje-mjesecaDjelimično pomračenje Mjeseca, a cio njegov tok, mogao je preksinoć da se posmatra iz Mongolije, Indije, Kine, središnog dijela Sibira, Australije, kao i sa ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2017
janko-nikolovski-pomirenje-ili-preplitanjeAspekti relacija (samo neki): Sloboda izražavanja: privatnost: javni interes: istraživačko novinarstvo: whistleblowers ... Može li Afrika postati postojbina ...
eSpona
Objavljeno: 30/06/2017
srdan-culafic-ljeto-lim-korzo-i-grad-koji-se-voliKada se iz njega odlazi srce se steže i ostaje sjeta. Svaki dolazak i boravak u njemu tjera srce da zatreperi i pokrene pozitivne emocije. Jednostavno, to je ...
eSpona
Objavljeno: 14/06/2017
umjesto-17-svjecica-na-tortiU subotu, 10. juna 2017. u beranskom Centru za kulturu održan je koncert „U sjećanju na Veljka“. Koncert je održan povodom Veljkovog sedamnaestog rođendana, a u ...
eSpona
Objavljeno: 20/05/2017
srdan-culafic-beranska-vremenska-sportska-linija-sjecanjem-protiv-zaboravaIzmeđu zivota i sporta stoji vremenska linija koja spaja i na kojoj su kao na traci zabilježeni ljudi i dogadjaji počevsi od viševjekovnih nadmetanja, trcanja, ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2017
perica-jokic-ziri-protiv-talentovanihU petak je u beranskom Centru za kulturu održano književno veče „Drugo lice ljubavi“. Srednjoškolci su čitali svoje radove, a žiri je imao tu nezahvalnu dužnost da, ...
eSpona
Objavljeno: 05/05/2017
sasa-radunovic-politicki-repetentiPokušaj nastavka prekinute Petnaeste sjednice Skupštine opštine Berane (SO) prošao je neslavno kao i njen početak. Novim padom i potvrdom onog što je viđeno više ...
eSpona
Objavljeno: 25/04/2017
milija-pajkovic-zavrsno-slovo-protiv-ulaska-crne-gore-u-nato-i-evropsku-zajednicuDržavna televizija, svakog dana i večeri, u svojim udarnim emisijama, kao prvu, a to znači po njima  i najvažniju vijest, objavljuje da je Crna Gora na samo ...
eSpona
Objavljeno: 24/04/2017
srdan-culafic-kuda-i-kako-dalje-iz-rukometne-provalije-u-kojoj-se-nalazimoSvi mi koji smo bili u rukometnom sportu danas se sa razlogom pitamo šta se desava sa crnogorskim rukometom? Kako dalje? Kuda? Šta je izlaz? Na ta pitanja ne ...
eSpona
Objavljeno: 17/04/2017
prof-dr-drasko-dosljak-monografija-o-pocasnom-berancu (Dragan Gaga Nikolić – Gospodin Mangup , priredila Radmila Stanković, Laguna – Beograd 2017, 231 str.) „U poslednjim godinama života, sve češće je pominjao ...
eSpona
Objavljeno: 05/04/2017
fatima-mededovic-begovic-podrska-diskiminisanim-majkama-sa-jednim-i-dvoje-djeceKao građanka, kroz civilni sektor i druge asocijacije, javno sam iznosila svoj stav. Na vrijeme sam ukazivala na zakone koji diskriminišu majke sa jednim i dvoje ...
eSpona
Objavljeno: 28/03/2017
krugovi-politickog-pritiska-na-javni-servisNeuobičajeno mirno je prošao izbor direktora (direktorice) Javnog servisa RTV CG. Nema oglašavanja medijskih i novinarskih udruženja, nema ni saopštenja kojima ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2017
fatima-mededovic-begovic-kafkizam(Stvarnost nevidljivog suda) Ovaj dolje postavljeni fragment vezano za književno  djelo  PROCES i samog pisca, Franca Kafku,  podsjetnik je da ...
eSpona
Objavljeno: 13/03/2017
sasa-radunovic-izborna-godinaPodijeljena i sa izgubljenim legitimitetom, Koalicija „Zdravo Berane“ ušla je devetog marta u predizbornu godinu. Bez investicija, vizije, novih radnih mjesta u ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2017
milija-pajkovic-cardaci-ni-na-nebu-ni-na-zemljiNa sjevernom kraju piste nekadašnjeg beranskog aerodroma nalazi se pet čardaka ni na zemlji, ni na nebu! To su Pristanišna, Pilotska i Upravna zgrada, Veliki hangar ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2017
dr-sanja-kovacevic-pedeset-nijansi-inspekcijeČija su krmad podno puta? E ovako, stane moj muž da sipa vode na onaj izvor iz potpornog zida, prije „tunjela“ u Zaostro da napuni hladnjak. Ja dangubna i ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2017
milija-pajkovic-marsalove-pudliceBio jednom u jednoj, pomalo brdovitoj, a pomalo i ravničarskoj zemlji, koja nema nikakve veze, a niti bilo kakve sličnosti, taman posla, sa ovom našom, jedan ...
eSpona
Objavljeno: 08/02/2017
janko-nikolovski-medijski-dijalozi-su-casopis-institucijaToliko je dosad pisano o značaju dijaloga o medijima (čitaj: o čovjekovim pravima) kroz, u naslovu pomenuti, čak i vanregionalni časopis i kroz njegove redovne ...
eSpona
Objavljeno: 06/02/2017
kolumna-sasa-radunovic-rujiste-je-napusteno-zivjelo-rujistePrivremeno odlagalište komunalnog otpada u Rujištu ponovo se koristi, a radnici Komunalnog preduzeća sakupljeni otpad, sa povremenim prekidima, odvoze ga na ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2017
prof-dr-drasko-dosljak-njegos „Je  l’ na srcu ka na jezik vama,Vjerujete  l’ tome što zborite...?“                       ...
eSpona
Objavljeno: 10/01/2017
milija-pajkovic-da-li-je-kurta-murta-ili-je-murta-kurtaSa ovih stranica sam se oglasio prije dvije godine, četvrtog oktobra, kolumnom "Kurta i Murta“, u kojoj sam ponešto napomenuo o Kurtama i Murtama iz jedne zemlje ...
eSpona
Objavljeno: 02/01/2017
milija-pajkovic-srdzba-ljepotice-bistriceMalena Crna Gora mogla se do avgusta 2012. godine pohvaliti nečim čime se nijesu mogle podičiti ni mnogo veće i razvijenije zemlje - naime, u tom trenutku u njoj je ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2016
sasa-radunovic-ali-baba-i-17-politickih-razbojnika-ili-kakav-je-kraj-koalicije-zdravo-beraneNakon prekida Dvanaeste sjednice SO Berane, održane u aprilu, kada je neusvajanjem i ponovljenim glasanjem Izvještaja o radu predsjednika Opštine, koji je, iz ...
eSpona
Objavljeno: 15/11/2016
milija-pajkovic-nole-glavu-gorePrisjetih se jednog davnog trenutka, prisjetih se bokserskog okršaja između BK Berane i BK Budućnost, koji je održan pred krcatim gledalištem, na hramu beranskog ...
eSpona
Objavljeno: 14/11/2016
sasa-radunovic-na-istoku-stare-price-na-zapadu-nista-novoOno što je Espona najavila još u februaru, da će beranska lokalna uprava morati da radi rebalans i da je njegova struktura nerealna i izrazito potrošačka, danas se ...
eSpona
Objavljeno: 06/11/2016
dr-drasko-dosljak-izbori-i-vladaStandardna pitanja nakon svih izbora, pa i crnogorskih, jesu: Ko će i kada formirati Vladu? Nakon oktobarskih parlamentarnih izbora u Crnoj Gori ovim pitanjima ...
eSpona
Objavljeno: 31/10/2016
milija-pajkovic-pismo-bake-njegosave-ili-glasacu-sinko-za-vas-kad-bidnete-na-vlasNije prošlo mnogo od završetka ovih poslednjih naših izbora, kad nam stiže pismo! Pristiže ti ono u ovo vrijeme fejsbuka, tvitera i ostalih zavrzlama i gubivremena ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2016
komnen-becirovic-napad-na-njegovo-velicanstvo-izvor-moraceEvo već tri decenije kako se vodi borba za spas Morače koja je još od početka poprimila evropske, ako ne svjetske razmjere i tokom koje se ispostavilo da je Morača ...
eSpona
Objavljeno: 19/10/2016
sasa-radunovic-dok-je-df-a-nema-zime-za-dpsOvaj osvrt mogao je da sačeka par dana. I da bude, opet, isto (ne) atraktivan i (ne) čitan. Mogao je, ako se kalkuliše i čeka šta će biti dalje... Ali, onda bi ...
eSpona
Objavljeno: 05/10/2016
milija-pajkovic-atak-na-srce-moraceSelo Ljevište, u Gornjoj Morači, nalazi se na 1.173 metra nadmorske visine, ispod jednog od vrhova planine Lole - Zebaoca! Prema popisu iz 2003 godine u selu je ...
eSpona
Objavljeno: 27/09/2016
drasko-dosljak-evropski-dan-jezika Koliko jezika znaš, toliko vrijediš Latinska izreka Jezici su nastajali i nestajali. Ima jezika koji su nestali bez traga, neki su se trasformisali u niz ...
eSpona
Objavljeno: 18/09/2016
sasa-radunovic-savoNakon primirja između politike i političara sa jedne strane i građana sa druge, već čuvena beranska priča o odvoženju i tretmanu otpada ponovo je aktivirana. U ...
eSpona
Objavljeno: 06/09/2016
fatima-mededovic-begovic-za-moju-i-vasu-lijepu-crnu-goruPoštovani/e građani/ke, Obzirom da me svakoga dana zovu nekakvi “misionari“, koji hoće da spasu državu - samo ako im našim glasovima omogućimo lagodan život ...
eSpona
Objavljeno: 27/08/2016
milija-pajkovic-da-li-neko-u-crnogorskom-sportu-koristi-nedozvoljena-podsticajna-sredstva-odnosno-dopingLjetnje olimpijske igre u Riju, s prizvukom karnevala i Kopakabane, okončane su - medalje su podijeljene i olimpijsko selo je ostalo prazno. Preostaje vrijeme ...
eSpona
Objavljeno: 24/08/2016
milija-pajkovic-vazno-je-ucestvovatiKrilaticu "važno je učestvovati" koja je trebalo da odslikava duh Ljetnjih sportskih igara, odnosno Olimpijskih, nije izrekao, kako se često navodi, osnivač ...
eSpona
Objavljeno: 21/07/2016
perica-jokic-mister-kontejnerPreksinoć je u beranskom Centru za kulturu vrhunski dobro odigrana predstava - monodrama „Junak đevojka“ u izvedbi glumice Jelene Ivanišević - Paunović. I sve bi ...
eSpona
Objavljeno: 15/07/2016
sasa-radunovic-krug-je-zatvorenPrivremeno odlagalište komunalnog otpada u Rujištu, definitivno, nije više u opticaju i lokalna vlast traži drugu lokaciju za te namjene. To više nijesu samo ...
eSpona
Objavljeno: 28/06/2016
velija-muric-a-mi-kao-eto-hocemo-da-smo-ljudi"Majko, pa on je mrtav!" Bile su to dugačke kolone ljudi, žena, djece i staraca, koje su se nenaviknute na planinsko bespuće iz pravca prevoja Kula, spuštale prema ...
eSpona
Objavljeno: 10/06/2016
janko-nikolovski-prica-o-skracivanju-frontaili: ... aux armes citoyens... Herceg Novi je krajem maja doneo, barem za mene, jedno važno otkrovenje. Izuzetno autoritetni i evropski formatirani učesnici ...
eSpona
Objavljeno: 03/05/2016
milija-pajkovic-vatraNe zna se da li se to i, uistinu, desilo, ali se već dugo i to naveliko priča o nekim našim ljudima koji su otišli na rad u inostranstvo, u jednu državu, sređenu po ...
eSpona
Objavljeno: 11/04/2016
mandic-oce-smjenu-radojke-rutovic-da-bi-imali-jos-jedne-vijestiDio opozicije neće da potpiše Sporazum o slobodnim i fer izborima dok direktorica nacionalnog Javnog servisa Radojka Rutović ne podnese ostavku. Ucjena koju zdrav ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2016
sasa-radunovic-izvjestajNa prekinutoj Dvanaestoj redovnoj sjednici Skupštine opštine Berane, Koalicija „Zdravo Berane - SNP-DF“ izgubila je izborni legitimitet. Ma kako da se pravno tumači ...
eSpona
Objavljeno: 30/03/2016
milija-pajkovic-smece-necije-savjestiMalo je varoši u Crnoj Gori, a možda i šire, koje su doživjele takvo posrnuće, kao što je to slučaj sa Beranama, nekadašnjim živopisnim i bajkolikim mjestom iz doba ...
eSpona
Objavljeno: 21/03/2016
dr-drasko-dosljak-zivjela-poezija(Uz Svjetski dan poezije) Svjetski dan poezije (World Poetry Day)  proglašen je od strane UNESCO 21. marta 1999. godine, od kada se kontinuirano i obilježava. ...
eSpona
Objavljeno: 13/03/2016
sasa-radunovic-pola-mandata“Do kad ćemo slušati priče o asfaltiranju puteva? To je ružno i pokazuje na koji ste nivo doveli Berane tokom svoje vlasti, kad u dvadeset i prvom vijeku govorite o ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Vildan knjiga

 

Priča eSpone