AdemAdoSofticDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. Pored Dana zaštite na radu i Međunarodnog dana svijesti o minama i njihovom demontiranju ovaj dan ostaće ipak upamćen po nekim drugim dešavanjima koja su ostavila snažan pečat na stotinak turbulentnih i na sreću prohujalih godina, koje bi, zbog lošeg iskustva sa permanentnom tendencijom ponavljanja istorije, mogla i da nas zabrinu.

Toga dana 1936. godine započeo je na Medicinskom fakultetu u Beogradu generalni štrajk studenata Beogradskog, Zagrebačkog, Ljubljanskog, Skopskog i Subotičkog univerziteta usmjeren protiv fašizacije Kraljevine Jugoslavije i vlade Milana Stojadinovića, u kom je već prvog dana kraljevska žandarmerija ubila studenta prava Žarka Marinovića, zbog čega se već osam decenija današnji datum proslavlja i kao Dan studenata Beogradskog univerziteta.

Prije punih 70 godina, dan uoči 4. aprila, Jugoslavija je rekla istorijsko NJET velikom sovjetskom vođi i ratnom saborcu Staljinu koji je tada bio na vrhuncu moći i koji je ovu malu balkansku zemlju sa izlazom na Jadransko more već bio uvrstio u svoje, Kalašnjikovo i Molotovljevo veliko carstvo Potemkinovih sela.

Boreći se narednih nekoliko godina sa unutrašnjim podjelama nakon tog čina i stoički podnoseći sav njegov bijes, prijetnje i zveckanje oružjem na svojim granicama Jugoslavija je isplovila na svjetsku političku scenu sa kormilom u svojim rukama a ne u potpalublju oklopnjače.

Godinu dana kasnija, na današnji dan 1949. godine, potpisivanjem ugovora između Amerike i 11 zapadnoevropskih država u Vašingtonu je osnovan Sjevernoatlantski vojni savez pod nazivom NATO (OTAN) koji danas, nakon sedam decenija, broji 29 članica medju kojima su i neke iz bivše Titove Jugoslavije, uključujući i najmlađu, 29-tu članicu, Crnu Goru.

Šest godina nakon tog datuma, odmah po uključenju Zapadne Njemačke u njega, zveckanje oružjem po Istočnoj Evropi započeto neposredno nakon Drugog svjetskog rata nastavljeno je osnivanjem Varšavskog pakta, a kao odgovor na Hladni rat koji je uveliko besnio na ovim prostorima između ta dva vojna bloka, u Beogradu se baš tih godina, kao protivteža, rodila ideja nesvrstanosti koju su osmislili i nakon šest godina priprema uspješno realizovali Tito, Nehru i Naser. Oko nje i njenih osnovnih pet principa uzajamnog poštovanja, jednakosti i miroljubive aktivne koegzistencije okupilo se nevjerovatnih 120 članica i 17 zemalja posmatrača koje su bile zvanično neopredijeljene za i protiv jednog od dva postojeća vojna saveza, a koja zajedno nisu okupila ni trećinu toga broja. Kao potvrda veličine ideje mira i nesvrstanosti na sahrani njenog začetnika i vodje Josipa Broza Tita, koji je umro 4. maja (1980), tačno mjesec dana nakon današnjeg datuma, okupio se najveći ikad zabilježeni broj svjetskih državnika u 209 delegacija iz 128 zemalja svijeta uključujući i tadašnjeg predsjednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR, vremešnog Leonida Brežnjeva, Indiru Gandi, Jasera Arafata, Kim Il Singa, Margaret Tačer, kralja Huseina, princa Filipa, Helmuta Šmita i mnoge druge svjetske lidere.

Ali, niske strasti, bezumlje i pohlepa uvijek su bili temelj i oslonac borbe protiv mira i prosperiteta. Na današnji dan 1968. godine ubijen je u Memfisu veliki borac za jednakost i ljudska prava, baptistički sveštenik i nobelovac Martin Luter King, a istog dana naredne godine u uzaludnom pokušaju zaustavljanja sunovrata čovječanstva prvi put je u ljudski organizam ugrađeno vještačko srce koje je funkcionisalo svega četiri dana.

Podjele i jačanje tenzija ponovo su uzele maha odlaskom tvoraca ideje miroljubive aktivne koegzistencije. Aspiracije i čerupanja velikih sila oko Balkana nastaviljena su po starom oprobanom naci(onalsocijali)stičkom receptu, i kulminirala na današnji dan krvavim sarajevskim Bajramom 4. aprila 1992. godine kada je, nimalo slučajno odabranog datuma, ubijeno pet Sarajlija među kojima, opet nimalo slučajno, trojica Bajramovića. Sjutradan se na Mitingu mira protiv fašizacije zemlje okupilo preko 5.000 ljudi koji su od Dobrinje prema Parlamentu BiH izašli na ulice Sarajeva zahtijevajući prestanak nasilja i ratovanja, ali ih je pod snajperskom vatrom na njima zauvijek ostalo njih oko 130.

Nažalost, čitava istorija svijeta je u stvari istorija ratova, sa malim pauzama između njih i rijetkim mir(ov)nim oazama među kojima je skoro pola vijeka Jugoslavija bila jedna od najvećih i najsigurnijih. Mali interesi velikih ovdje su vjekovima promovisani u  velike interese malih i bili vjetar u jedrima njihove razularene sujete čije je zanosno lelujanje raspirivalo mit o njihovoj sopstvenoj veličini. Povodljiva balkanska vjetrometina uvijek je bila pogodno tlo za sijanje mržnje i započinjanje ratova a balkanska krčma vazda prepuna veselih i duhovitih zabavljača širokih narodnih masa, cirkuzanata, marioneta, trbuhozoraca, piromana, pokretnih ratnih fitilja i upaljača koji su radi sopstvenih interesa i sujete jedva čekali da paljenjem ratnog plamena napokon pokažu prvim komšijama svoje epsko junaštvo, veličinu i pravo lice, pa su se, i po cijenu sopstvene štale, sa neskrivenim, neopisivim i zdravom razumu neshvatljivim uživanjem naslađivali crkavanju komšijine krave.

Ratove su uvijek vodili oni koji nemaju da bi imali, a pokretali ih oni koji imaju da bi imali još više, uz pomoć najgorih ljudi i najgoreg u ljudima. Simbolika današnjeg datuma na brdovitom, vjetrovitom i hirovitom Balkanu kao idealnom poligonu za pirove i bahanalije četiri jahača Apokalipse, to  nam najbolje potvrđuje.

Berane, 4. april 2018.

Ado Softić

 

 

Autor je istaknuti hroničar Berana. Predsjednik NVU „Beranda“ i dobitnik brojnih priznanja iz oblasti kulture i istraživanja kulturne baštine.

 

 

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

Kolumna:

Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2018
srdan-culafic-zeljeti-ili-imati-ono-sto-zelimoOpraštajući se od starog milenijuma prije 18 god. svako od nas je na svoj način gledao u bolje sjutra sa nadom da nam dolaze ljepša vremena. Taj period koji nas ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2017
milija-pajkovic-kadrovi"Kadrovi" su se kod nas, na našim širim prostorima, pojavili odmah poslije 1945. godine, kao istinska čeda novog društvenog poretka! Uselili su se, preko noći, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2017
sasa-radunovic-rekvijem-za-zbRaspisivanjem lokalnih izbora, petog decembra, odrađena je u Beranama dezinfekcija političke scene. Dezinsekciju će obaviti građani, četvrtog februara, a ...
eSpona
Objavljeno: 29/11/2017
janko-nikolovski-vise-prostora-za-komunu-i-nvoTrebaju li i žele li oni taj prostor i može li se !? Je li moguća i korisna jednačina centralno – lokalno kroz medijske pristupe? Prateći više godina javnu ...
eSpona
Objavljeno: 25/11/2017
olja-stojanovic-ne-nasilju-nad-zenama-u-porodici-ne-nasilju-nad-zenama-na-poslu-ne-nasilju-nad-zenama-u-drustvu"Šesnaest dana aktivizma protiv nasilja nad ženama" je globalna, svjetska kampanja koju obilježava 1.700 organizacija u preko 100 država svijeta. Kampanja počinje ...
eSpona
Objavljeno: 07/11/2017
janko-nikolovski-mukotrpni-rad-oko-md-aRad koji traje, jer nikada neće i ne smije biti završen... Bio sam tu skoro na sajmu knjiga u Podgorici. A tamo  moji dobri, stari obradovani prijatelji; što ...
eSpona
Objavljeno: 19/10/2017
mirko-jakovljevic-beranski-aerodrom-je-neiskorisceni-resurs-sjevera-drzaveProteklog mjeseca nakon svečane sjednice povodom obilježavanja dana opštine Mojkovac predsjednik Filip Vujanović najavio je “da Vlada na krajnje pažlljiv način ...
eSpona
Objavljeno: 17/10/2017
fatima-mededovic-begovic-nas-jazavac-pred-sudom-i-medijiDAVID: Dobar dan, glavati i velevlažni carski gospodine! Sluga sam prepokorna! Ama, kakva je ovo kuća đe se ni Bog ne prima? SUDAC: Šuti, marvo jedna! Poput ...
eSpona
Objavljeno: 01/10/2017
perica-jokic-ribarsko-udruzenje-knjizevnikaJedan, u Crnoj Gori nepoznati, crnogorski pisac ušao je u najuži izbor za dodjelu ovogodišnje Nobelove nagrade za književnost. Ovaj pisac, koji nije svojom voljom ...
eSpona
Objavljeno: 23/09/2017
prof-dr-drasko-dosljak-spomeniciSpomenik treba zaslužiti! Rečenica koja temeljno vjekuje u Crnoj Gori. U ovoj rečenici su sadržani svi zakoni o spomenicima, spomen-obilježjima, ...
eSpona
Objavljeno: 19/09/2017
milija-pajkovic-carigradske-carolijePriča o košarkaškima Srbije koji su svoju otadžbinu predstavljali na upravo okončanom Prvenstvu Evrope u Carigradu, odnosno Istanbulu, jeste, u stvari, i nešto više ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2017
perica-jokic-kuda-ide-skolstvoOd ove godine stupaju na snagu nova školska pravila. To je treća faza ka ukidanju škola. Resorno ministarstvo se pobrinulo da ovo ukidanje ne ide naglo, zato je ...
eSpona
Objavljeno: 09/09/2017
janko-nikolovski-imam-pravo-da-znamU susret međunarodnom danu Right to know - imam pravo da znam Ovih dana, krajem septembra, 28. 09. tačnije, tradicionalno bez previše buke, obeležiće se dan ovog ...
eSpona
Objavljeno: 25/08/2017
jokovic-scekic-i-jedinstvo-snp-aVladimir Joković je novi predsjednik Socijalističke narodne partije (SNP) Crne Gore. Tako su odlučili delegati Osmog kongresa, održanog u nedjelju, 13. avgusta, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/08/2017
milija-pajkovic-zakackaOkončano je Svjetsko prvenstvo u atletici, koje se održavalo u glavnom gradu Engleske i Ujedinjenog Kraljevstva, Londonu, od 4-og do 13-og avgusta! Grad kraljevske ...
eSpona
Objavljeno: 09/08/2017
milija-pajkovic-pomracenje-mjesecaDjelimično pomračenje Mjeseca, a cio njegov tok, mogao je preksinoć da se posmatra iz Mongolije, Indije, Kine, središnog dijela Sibira, Australije, kao i sa ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2017
janko-nikolovski-pomirenje-ili-preplitanjeAspekti relacija (samo neki): Sloboda izražavanja: privatnost: javni interes: istraživačko novinarstvo: whistleblowers ... Može li Afrika postati postojbina ...
eSpona
Objavljeno: 30/06/2017
srdan-culafic-ljeto-lim-korzo-i-grad-koji-se-voliKada se iz njega odlazi srce se steže i ostaje sjeta. Svaki dolazak i boravak u njemu tjera srce da zatreperi i pokrene pozitivne emocije. Jednostavno, to je ...
eSpona
Objavljeno: 14/06/2017
umjesto-17-svjecica-na-tortiU subotu, 10. juna 2017. u beranskom Centru za kulturu održan je koncert „U sjećanju na Veljka“. Koncert je održan povodom Veljkovog sedamnaestog rođendana, a u ...
eSpona
Objavljeno: 20/05/2017
srdan-culafic-beranska-vremenska-sportska-linija-sjecanjem-protiv-zaboravaIzmeđu zivota i sporta stoji vremenska linija koja spaja i na kojoj su kao na traci zabilježeni ljudi i dogadjaji počevsi od viševjekovnih nadmetanja, trcanja, ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2017
perica-jokic-ziri-protiv-talentovanihU petak je u beranskom Centru za kulturu održano književno veče „Drugo lice ljubavi“. Srednjoškolci su čitali svoje radove, a žiri je imao tu nezahvalnu dužnost da, ...
eSpona
Objavljeno: 05/05/2017
sasa-radunovic-politicki-repetentiPokušaj nastavka prekinute Petnaeste sjednice Skupštine opštine Berane (SO) prošao je neslavno kao i njen početak. Novim padom i potvrdom onog što je viđeno više ...
eSpona
Objavljeno: 25/04/2017
milija-pajkovic-zavrsno-slovo-protiv-ulaska-crne-gore-u-nato-i-evropsku-zajednicuDržavna televizija, svakog dana i večeri, u svojim udarnim emisijama, kao prvu, a to znači po njima  i najvažniju vijest, objavljuje da je Crna Gora na samo ...
eSpona
Objavljeno: 24/04/2017
srdan-culafic-kuda-i-kako-dalje-iz-rukometne-provalije-u-kojoj-se-nalazimoSvi mi koji smo bili u rukometnom sportu danas se sa razlogom pitamo šta se desava sa crnogorskim rukometom? Kako dalje? Kuda? Šta je izlaz? Na ta pitanja ne ...
eSpona
Objavljeno: 17/04/2017
prof-dr-drasko-dosljak-monografija-o-pocasnom-berancu (Dragan Gaga Nikolić – Gospodin Mangup , priredila Radmila Stanković, Laguna – Beograd 2017, 231 str.) „U poslednjim godinama života, sve češće je pominjao ...
eSpona
Objavljeno: 05/04/2017
fatima-mededovic-begovic-podrska-diskiminisanim-majkama-sa-jednim-i-dvoje-djeceKao građanka, kroz civilni sektor i druge asocijacije, javno sam iznosila svoj stav. Na vrijeme sam ukazivala na zakone koji diskriminišu majke sa jednim i dvoje ...
eSpona
Objavljeno: 28/03/2017
krugovi-politickog-pritiska-na-javni-servisNeuobičajeno mirno je prošao izbor direktora (direktorice) Javnog servisa RTV CG. Nema oglašavanja medijskih i novinarskih udruženja, nema ni saopštenja kojima ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2017
fatima-mededovic-begovic-kafkizam(Stvarnost nevidljivog suda) Ovaj dolje postavljeni fragment vezano za književno  djelo  PROCES i samog pisca, Franca Kafku,  podsjetnik je da ...
eSpona
Objavljeno: 13/03/2017
sasa-radunovic-izborna-godinaPodijeljena i sa izgubljenim legitimitetom, Koalicija „Zdravo Berane“ ušla je devetog marta u predizbornu godinu. Bez investicija, vizije, novih radnih mjesta u ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2017
milija-pajkovic-cardaci-ni-na-nebu-ni-na-zemljiNa sjevernom kraju piste nekadašnjeg beranskog aerodroma nalazi se pet čardaka ni na zemlji, ni na nebu! To su Pristanišna, Pilotska i Upravna zgrada, Veliki hangar ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2017
dr-sanja-kovacevic-pedeset-nijansi-inspekcijeČija su krmad podno puta? E ovako, stane moj muž da sipa vode na onaj izvor iz potpornog zida, prije „tunjela“ u Zaostro da napuni hladnjak. Ja dangubna i ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2017
milija-pajkovic-marsalove-pudliceBio jednom u jednoj, pomalo brdovitoj, a pomalo i ravničarskoj zemlji, koja nema nikakve veze, a niti bilo kakve sličnosti, taman posla, sa ovom našom, jedan ...
eSpona
Objavljeno: 18/02/2017
fatima-mededovic-begovic-mobing-i-govor-mrznjeTermin mobing je prvi put 1984. godine upotrijebio švedski psiholog Hajnc Lejman. U našem jeziku riječi šikaniranje, maltretiranje, navodno nije bilo adekvatnog ...
eSpona
Objavljeno: 08/02/2017
janko-nikolovski-medijski-dijalozi-su-casopis-institucijaToliko je dosad pisano o značaju dijaloga o medijima (čitaj: o čovjekovim pravima) kroz, u naslovu pomenuti, čak i vanregionalni časopis i kroz njegove redovne ...
eSpona
Objavljeno: 06/02/2017
kolumna-sasa-radunovic-rujiste-je-napusteno-zivjelo-rujistePrivremeno odlagalište komunalnog otpada u Rujištu ponovo se koristi, a radnici Komunalnog preduzeća sakupljeni otpad, sa povremenim prekidima, odvoze ga na ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2017
prof-dr-drasko-dosljak-njegos „Je  l’ na srcu ka na jezik vama,Vjerujete  l’ tome što zborite...?“                       ...
eSpona
Objavljeno: 10/01/2017
milija-pajkovic-da-li-je-kurta-murta-ili-je-murta-kurtaSa ovih stranica sam se oglasio prije dvije godine, četvrtog oktobra, kolumnom "Kurta i Murta“, u kojoj sam ponešto napomenuo o Kurtama i Murtama iz jedne zemlje ...
eSpona
Objavljeno: 02/01/2017
milija-pajkovic-srdzba-ljepotice-bistriceMalena Crna Gora mogla se do avgusta 2012. godine pohvaliti nečim čime se nijesu mogle podičiti ni mnogo veće i razvijenije zemlje - naime, u tom trenutku u njoj je ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2016
sasa-radunovic-ali-baba-i-17-politickih-razbojnika-ili-kakav-je-kraj-koalicije-zdravo-beraneNakon prekida Dvanaeste sjednice SO Berane, održane u aprilu, kada je neusvajanjem i ponovljenim glasanjem Izvještaja o radu predsjednika Opštine, koji je, iz ...
eSpona
Objavljeno: 15/11/2016
milija-pajkovic-nole-glavu-gorePrisjetih se jednog davnog trenutka, prisjetih se bokserskog okršaja između BK Berane i BK Budućnost, koji je održan pred krcatim gledalištem, na hramu beranskog ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Vildan knjiga

 

Priča eSpone