AdemAdoSofticPedeset godina od osnivanja (1862-1912) varoš Berane je teritorijalno pripadala Otomanskom carstvu. Nakon njegovog pada i povlačenja Osmanlija sa ovih prostora, varoš je ušla u sastav tada već Kraljevine Crne Gore.

Sedam godina prije toga Ustavom Knjaževine Crne Gore iz 1905. jasno je regulisan odnos države i vjerskih zajednica. Članom 128, 129 i 130 Ustava Knjaževine Crne Gore iz 1905. godine bilo je zagarantovano „slobodno i javno izvršivanje vjerozakonskijeh obreda“ za „sve priznate vjeroispovijesti u Crnoj Gori“ i uredjeni odnosi države i vjerskih zajednica na sledeći način: „Unutrašnja uprava istočno - pravoslavne crkve pripada Mitropoliji crnogorskoj, odnosno Arhijerejskom Saboru. Uprava unutrašnjih vjeroispovijednijeh poslova rimsko - katoličke crkve pripada Arcibiskupiji barskoj. Unutrašnja uprava Muhamedove vjeroispovijesti pripada muftiji crnogorskom.“

Još prije pripajanja Kraljevini Crnoj Gori javila se potreba da se u Beranama formira Muftijstvo i odredi vrhovni poglavar za muslimansko stanovništvo varoši, čovjek koji će ga voditi „po pravilima šerijatskih propisa, u svemu što se tiče sklapanja brakova, podjele među naslednicima, odluka, fetvi ...“ i svega ostalog. Do tada je te poslove obavljalo bjelopoljsko Oblasno muftijstvo.

U trenutku povlačenja Osmanilja sa ovih prostora i teritorijalnog proširenja Crne Gore na čelu Muftijstva oblasti Bijelo Polje nalazio se muftija Jusuf efendija Delević, porijeklom Beranac sa Buča o kome se i danas u Beranama vrlo malo zna i čija je sudbina već više od 152 godine prekrivena velom tajne. Ovdašnji zakon ćutanja na temu porijekla vrhovnog poglavara muslimana za teritoriju od Kolašina do Peći Jusufa ef. Delevića, čiji su pokrovitelji najznačajniji ljudi toga vremena, pa i sam Kralj Nikola, još uvijek je na snazi. Među onima koji su se u Beranama strogo držali tog nepisanog pravila bio je i Adem efendija Softić.

Ali, za razliku od ostalih Beranaca, on mu je bio prijatelj, oslonac i jedina veza sa rodnim gradom, pa je, u vrijeme kad je 30 kilometara razdaljine od Berana do Bijelog Polja bilo jednako daleko kao današnjih 3.000, devet godina stariji Adem efendija bio pravi čovjek koga će glavni oblasni Muftija predložiti za svoga beranskog kolegu.

Svega pet dana pred početak Prvog balkanskog rata, 3. oktobra 1912. godine, Jusuf efendija Delević donosi Dekret - Muraseleišeri kojim imenuje svog prijatelja Adem efendiju Softića za Muftiju varoši Berane. U potpisu kratkog teksta Dekreta broj 6 od 2. Zil - hidžeta 1331. po islamskom kalendaru, na staroosmanskom jeziku stoji ime JUSUF ibn ABDULAH.

U to vrijeme praksa dopisivanja imena oca pored svog, poput Miljan Vukov i Marko Miljanov, važila je i za islamsko stanovništvo, ali oni koji bi pored imena trebalo da upišu ime oca „inovjerca“ i koji nisu mogli napisati Jusuf Vukov ili Jusuf Miljanov, a naročito za one kojima je očevo ime bilo najstrožije čuvana tajna, dopisivali su pored svoga ime ABDULAH, čije bi značenje u prevodu sa arapskog jezika bilo BOŽJI ROB. Jusuf efendija zasigurno u to vrijeme nije bio jedini kome je pored imena stajalo ime oca Abdulah, ali je svakako bio najpoznatiji i najuticajniji od svih.

Muftije Delevic i Softic

Jusuf efendija Delević nikada nije bio ratnik. Bio je prije svega Čovjek, pastir koji se brinuo o svom stadu. Pet dana nakon Dekreta br. 6 počeo je Prvi balkanski rat a sa njim i stradanje nedužnog stanovništa svih vjera i nacija koje su njihovi Božji tumači svi do jednoga nazivali iskušenjem.

Već prvih nedjelja Prvog balkanskog „iskušenja“ nastala je kataklizma čije su stravične posljedice mogli uvidjeti samo Ljudi poput Jusufa Delevića. Toga oktobra krenuo je sa iznalaženjem načina kako da se konkretno pomogne svima koji su ostajali bez krova nad glavom, bez hljeba, odjeće, obuće i najbližih, potpuno nezavisno od vjere i nacije.

Nesreća nedužnog naroda bila je zajednička i trebalo je podijeliti sa onima koje je najviše pogodila. Jusuf efendija Delević tada okuplja najuglednije Bjelopoljce i formira prvi Odbor Crvenog krsta čiji je sastav bio iznad svega ljudski - nacionalno, konfesionalno, staleški i polno mješovit, i sačinjavali su ga vjerski poglavari, plemenski kapetani, hodže, popovi, age i begovi, trgovci učitelji i vjeroučitelji, imućni i ugledni građani koje je povezivala zajednička želja i potreba da se pomogne nemoćnima.

Nakon toga, jedan za drugim nizali su se ratovi a stradanja nedužnih protezala se u nedogled dostigavši vrhunac krajem 1918. i naredne 1919. godine kada je zavladala takozvana Španjolka, epidemija španske groznice, opasnog virusa gripa koji je za godinu dana odnio pedeset miliona ljudi širom svijeta, pet puta više nego što je za četiri godine to isto uradio Prvi svjetski rat. Ali u Crvenom krstu Bijelog Polja te 1919. više nije bilo Jusufa Delevića. Nakon austrougarske okupacije Crne Gore odlučno je odbio da se povinuje okupatoru i stao na stranu svog prijatelja Kralja Nikole. Sa desetinama hiljada crnogorskih rodoljuba odveden je u logor u Mađarsku i nakon povratka 1916. gubi mu se svaki trag.

I dok je u Bijelom Polju 24. oktobra 2012. svečano obilježena stota godišnjica formiranja prvog Odbora Crvenog krsta sa markantnim likom Jusufa efendije Delevića na pozivnici, više od jednog vijeka u Beranama je njegovo ime i dalje tabu tema.

Adem efendija Softić službovao je kao beranski Muftija do 1. septembra 1922. godine a onda nova vlast Muftijsto iz Berana preseljava u Rožaje i njega prinudno penzioniše ne priznajući mu radni staž iz „turske države“.

Od tada pa sve do smrti 1939. on je pokušavao da ostvari svoja prava na sudu, ali, kao i danas, i tada je pravda ovdje bila prilično rastegljiv pojam. Umro je ne dočekavši je, 27. februara 1939. godine, 16 dana nakon svog 83. rođendana.

Danas, 11. februara 2019., 163 godine nakon rođenja jedinog beranskog Muftije Adem efendije Softića ovdje više nema ni njega, ni njegovog prijatelja Jusufa Delevića. Ali pravda je i dalje veoma rastegljiv pojam.

Najgore od svega je ipak to što se u Beranama, 107 godina nakon Dekreta br. 6 i o jednom i o drugom Muftiji ovdje vrlo malo zna. Na sreću, beranski Muftija ostavio je iza sebe veliku arhivsku građu i potomstvo koje treba da je rasvijetli i sačuva za buduća pokoljenja, ali arhiva, potomci i sudbina Jusufa efendije Delevića ni do danas nisu poznati javnosti.

Od samog rođenja 1865. godine pa sve do današnjeg dana, porijeklo Jusufa efendije Delevića prekriveno je beranskom teledirigovanom koprenom zaborava, a na njegovom grobu, ako negdje uopšte još i postoji, između imena Jusuf i prezimena Delević, umjesto imena oca i danas ponosno stoji ime Božjega roba Abdulaha.

Berane, 11. februar 2019.

Adem Ado Softić

 

 

Autor je istaknuti hroničar Berana. Predsjednik NVU „Beranda“ i dobitnik brojnih priznanja iz oblasti kulture i istraživanja kulturne baštine.

 

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

viskom 300x250

Kolumna:

Objavljeno: 11/03/2019
miki-prelevic-konkretnim-potezima-protiv-politickih-destrukcijaIzvršna vlast se često kritikuje radi kritike, a i oni koji ukazuju na dobre poteze takođe. Ipak, mora se istaći ono što je tačno i u vremenu kada je nepopularno ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2019
milija-pajkovic-beranski-ukus-glazgovskih-medaljaNa nedavno završenom dvoranskom atletskom prvenstvu Evrope, održanom u Glazgovu, predstavnici Srbije osvojili su dvije medalje - zlatnu i bronzanu! Prvakinja ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2019
sasa-radunovic-opstinari-uozbiljite-se-kontrolisite-sta-objavljujeteAktuelna lokalna uprava, inače „vizionarska“ kakva je, ušla je u novi projekat razvoja sporta u Beranama. I to, čak, razvoju sporta u 22. vijeku! Kako je, izgleda, ...
eSpona
Objavljeno: 23/02/2019
srdan-culafic-bravo-za-kapitensko-veceSport je neispričana priča. Tako bi se mogla okarakterisati ova veoma značajna i popularna grana društva. U današnje vrijeme svaka priča vezana za sportska ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2019
adem-ado-softic-prohijalo-sa-duvanskim-dimomSasvim slučajno sinoć sam parkirao auto ispod „Pušačke terase“, u bloku stambenih zgrada na mjestu gdje se nekad završavala moja bašta i malinjaci, a počinjao ...
eSpona
Objavljeno: 20/01/2019
adem-ado-softic-lero(1962 - 1986) Zvao se Senad Ramčević. Ali, pravo ime znalo mu je svega nekoliko najbližih komšija i rođaka. Ostali Ivangrađani znali su ga samo po nadimku: LERO. ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2019
adem-ado-softic-dr-debejki-u-ivangraduSonjin kačamak za kardiohirurga Kad je najpoznatiji svjetski kardiohirurg dr Majkl Elis Debejki (Michael Ellis DeBakey) jednom prilikom prije 45 godina posjetio ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
milija-pajkovic-sekijev-sitan-vezU sam osvit Božićnih praznika, u Beogradu je iz ovozemaljskog života, u 82. godini, iskoračio jedan od najboljih fudbalera svojeg vremena na planeti, Dragoslav Šeki ...
eSpona
Objavljeno: 07/01/2019
srdan-culafic-ulaganjima-se-stvaraju-dobri-sportisti-i-jos-bolji-ljudiJedna od stvari, gdje mnogi ljudi na ovoj planeti mogu bez obzira na materijalni status i porijeklo učestvovati u igri i takmičiti se jedni protiv drugih ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2018
srdan-culafic-reklamnim-spotovima-ne-treba-skrnaviti-time-outU mnostvu interesantnih detalja koje na sportskim borilištima izvode igrači, frenetičnom podrškom navijači, svakako, nezaobilazni akteri su i treneri. Zanimljivo ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2018
milija-pajkovic-mirko-i-slavko-ponovo-jasuTaman smo pomislili da je vrijeme bratstva i jedinstva, raznih zasijedanja, pa i onog u Jajcu, kao i raznoraznih odbora pride, AFŽ-a, kovhoza, sovhoza, ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2018
janko-nikolovski-ljudi-i-oruzjeLjubav na prvi pogled ili večita ljubav Iako je sve počelo toljagama, ljudi su svuda u svijetu (ne samo države) ostali u velikoj ljubavi sa oružjem...  Zašto? ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2018
sasa-radunovic-izvini-fuadeAko novinar ima informaciju i ne objavi je, ona je opasna po njega. Ili se, možda, srami da je objavi. Strah je razumljiv i podložan mu je svako. Ali sram nije. ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2018
adem-ado-softic-ivangradski-rukometni-bombarderiJoš od hazene, preteče rukometa, koju je u Berane krajem tridesetih godina iz Beograda donijela tadašnja studentkinja Radmila Nedić, pa preko velikog i malog ...
eSpona
Objavljeno: 18/10/2018
janko-nikolovski-la-rue-du-jeu-des-enfantsU centru Strazbura - Francuska (Alzas) ima ulica koja se zove „Ulica dečije igre“. Ime je dobila ne voljom opštinskih organa već akcijom samih građana, koji su ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2018
vesna-novovic-nasa-milenaNaša DIVA je otišla. Dostojanstveno, tiho, kako priliči velikim ljudima, velikim umjetnicima, kako priliči velikoj dami. Otišla je svom Gagi. Dvadeset i prvog ...
eSpona
Objavljeno: 08/10/2018
adem-ado-softic-medijska-razglednica-balkanaPod kopitama sve agresivnijih medijskih jahača Apokalipse na Balkanu: Politike, Kapitala, Kriminala i Pohlepe, pored zdravog razuma i morala, među prvima stradaju i ...
eSpona
Objavljeno: 07/10/2018
sasa-radunovic-ja-sam-osamnaestiPočetak mandata nove lokalne vlasti za građane Berana nije mogao biti bolji. Otvorena je nova sportska dvorana i završena rekonstrukcija istočne tribine Gradskog ...
eSpona
Objavljeno: 20/09/2018
lion-hodzic-sta-da-budes-kad-porastesNije bilo davno, ali sam pregrmio ono pitanje „šta ćeš da budeš, kad porasteš?“ Kad razmislim, stavljali su me u takvu situaciju ka' da su se trudili da se što više ...
eSpona
Objavljeno: 15/09/2018
adem-ado-softic-dan-oslobodenja-beranaNa današni dan prije 74 godine, 15. septembra 1944. nakon višečasovne akcije 7. i 9. Crnogorske udarne brigade i jednog bataljona Ozne, varoš Berane je konačno ...
eSpona
Objavljeno: 13/09/2018
adem-ado-softic-cetvrti-metak-iz-belcite„Zato nikad ne pitaj za kim zvono zvoni...“ Na današnji dan, 10. septembra 1937. godine, od snajperskog metka u španskom gradiću Belčita poginuo je Beranac Vukašin ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2018
sasa-radunovic-njofraSve sportske priče su slične. Govore o borbi za pobjede koje donose bodove, medalje, popularnost i prestiž... No, sportske priče znaju da budu ispunjene i borbom ...
eSpona
Objavljeno: 05/09/2018
adem-ado-softic-na-talasima-radio-balkana„Soko zove Orla!“ - „Orao pao!“ Na današnji dan prije 75 godina, 3. septembra 1943. desio se veliki preokret. Fašistička Italija u Cassibileu potpisala je ...
eSpona
Objavljeno: 23/08/2018
adem-ado-softic-cistokrvni-balkanciDavinčijev balkanski kod Nije život na Zemlji počeo rođenjem ovdašnjih političara, niti je kultura nastala njihovim osvajanjem vlasti. Rađanjem mnogih život bi ...
eSpona
Objavljeno: 24/07/2018
adem-ado-softic-posljednji-kos-oca-crnogorske-kosarkeRadule Vešović, osnivač beranske, crnogorske, i legenda ex jugoslovenske košarke, ogorčen odnosom beranskih političara prema ovdašnjoj košarci i sportu uopšte, kao ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2018
sasa-radunovic-da-sam-se-ja-pit-oRezultatski solidan nastup beranskih sportista na MOSI u Priboju, ali i njihovo ukupno ponašanje i predstavljanje grada, može se i treba okarakterisati kao ...
eSpona
Objavljeno: 23/06/2018
adem-ado-softic-rimski-kastrum-beranska-enigmaNa nekoliko mjesta pored magistralnog puta prema Beranama po desnoj strani stoje svojevrsni metalni krajputaši sa natpisima koji obavještavaju prolaznike da se na ...
eSpona
Objavljeno: 17/06/2018
prof-dr-drasko-dosljak-sutjeska-nije-vodaBitka na Sutjesci ili Peta neprijateljska ofanziva, je naziv koji je u jugoslovenskoj istoriografiji odomaćen za operacije „Švarc“ (nem. Schwarz, „crno“) ...
eSpona
Objavljeno: 15/06/2018
janko-nikolovski-mediji-izmedu-juce-i-sjutraŽeljko Rutović, Postmediji (kriza smisla ili masmedijski totalitarizam); Podgorica, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2017.godine Malo malo, pa nas taj pisac ...
eSpona
Objavljeno: 23/05/2018
prof-dr-drasko-dosljak-uz-21-maj-dobili-smo-drzavuPrije 12 godina,  21. maja 2006. godine, nešto prije ponoći, iz Crne Gore je u svijet, i u budućnost, poslata rečenica: “Dobili smo državu!" Upravo, ova ...
eSpona
Objavljeno: 02/05/2018
sasa-radunovic-ugovorNakon bure u javnosti  izazvane saznanjem da je Javni servis Radio televizija Crne Gore (RTVCG) sklopio ugovor sa Centrom za građansko obrazovanje (CGO) o ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
ado-softic-sedamdeset-godina-od-osnivanja-kud-a-dusan-boskovicKultura sjećanja je armatura u temeljima veličanstvene građevine zvane Opšta kultura bez koje bi se ona vrlo brzo urušila. Neke stvari o ovom gradu nemamo pravo da ...
eSpona
Objavljeno: 21/04/2018
janko-nikolovski-o-dosetkama-i-nipodastavanjuVarijacija na govor mržnje Uzmimo najklimaviji a istovremeno i najsnažniji primjer: Razgovaraju dvojica gladnih siromaha - „Znaš li da je punjena pljeskavica ...
eSpona
Objavljeno: 12/04/2018
slavko-mandic-snila-baba-sto-joj-milo-biloKada je vidio da je đavo odnio šalu i da više neće moći da bude jedan od šrafova koji upravljaju nacionalnim javnim servisom RTV Crne Gore, oglasio se predsjednik ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
srdan-culafic-magija-sporta-i-novo-vrijemeOpsesija zvana "sport" obično se javlja kod mladih ljudi, a nadograđuju je vremenom odrasli. U početku to biva popunjavanje slobodnog vremena, trošenje energije ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
perica-jokic-moja-uloga-u-najvaznijoj-hajdukovoj-utakmiciBilo je to prije 38 godina... Umjesto da budem slavljenik, ja sam te 1980. postao glavni krivac za ispadanje splitskog Hajduka iz četvrtfinala evropskog fudbalskog ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
braho-adrovic-dobre-price-u-sjenci-konkursnih-kriterijuma„Razmeđa Bihora“, NVO Centar za kulturu „Bihor“, Podgorica, 2018. lKnjiga „Razmeđa Bihora“ koja sadrži izbor tridesetak priča  koje su prispjele na konkurs ...
eSpona
Objavljeno: 06/04/2018
ado-softic-vijek-u-znaku-cetvrtog-aprilaDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2018
srdan-culafic-zeljeti-ili-imati-ono-sto-zelimoOpraštajući se od starog milenijuma prije 18 god. svako od nas je na svoj način gledao u bolje sjutra sa nadom da nam dolaze ljepša vremena. Taj period koji nas ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2017
milija-pajkovic-kadrovi"Kadrovi" su se kod nas, na našim širim prostorima, pojavili odmah poslije 1945. godine, kao istinska čeda novog društvenog poretka! Uselili su se, preko noći, u ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic Postmediji knjiga

 

Priča eSpone