Portal „ Male novine“ objavio je zanimljivu anketu i pripremio još zanimljiviji tekst osvrnuvši se na neke od ostavšina bivše nam zajedničke države, SFRJ. Espona integralno prenosi pomenuti tekst.
Ako se izuzmu razgranata internet društva takozvanih „jugonostalgičara“, koje na okupu drži najpre tuga za nestalim, lepim vremenima, kao i par konceptualnih perfomansa sa oživljavanjem nestale države po privatnim farmama, Jugoslavija je danas potpuno iščezla, dezintegrisana na način da njena obnova izgleda potpuno nemogućom.
Od velike zemlje koja je okupljala narode Zapadnog Balkana, danas je zapravo ostao samo jedan kamen u svemiru – jedno ledeno i kamenito nebesko telo, sa oznakom 1554 u asteroidnom pojasu između Marsa i Jupitera nosi zvanični naziv Jugoslavija, kako ga je, nakon otkrića 1940. godine, nazvao beogradski astronom Milan B. Protić.
Dole na Zemmlji, danas se – na nekada zajedničkom političkom, društvenom, pa i jezičkom prostoru – zgrčilo između šest i devet državica, raličitog nivoa samostalnosti, ekonomske uređenosti, političke kulture i nivoa sloboda. Međutim, nešto je svima ipak ostalo zajedničko, jedan jedinstveni duh koji prepoznajete svaki put kad pripadnike jugoslovenskih naroda sretnete na dalekim putovanjima.
Nema sumnje da je Jugoslavija ostavila nezanemarljivo kutlurno, duhovno, tehnološko, tržišno i političko nasleđe svim narodima koji su u njoj živeli i razvijali se, od Triglava do Vardara. Dva veka istorije svih južnoslovenskih naroda koji su bili njen deo obeležena su idejom jugoslovenstva, a gotovo sve napredne intelektualne ideje bile su bar delimično prožete idejom o stvaranju jedne jake balkanske zajednice.
Taj tok se razvijao od XIX veka i bujanja ove ideje među slovenačkim, hrvatskim i srpskim vodećim intelektualcima od biskupa Jopsipa Štrosmajera do Vuka Karadžiča, potom preko Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca koja nastaje kao plod pobede u Prvom svetskom ratu, sve do konačnog izrastanja SFRJ u Drugom svetskom ratu, kad Jugoslavija pod režimom Josipa Broza Tita u drugoj polovini XX veka dostiže svoj istorijski vrhunac kao socijalistička republika.
To doba, uglavnom zapamćeno kao period blagostanja i sveukupnog razvoja, prožeto idejom o bratstvu i jedinstvu, danas budi raznovrsna i često kontraverzna osećanja, pre svega u svetlu izuzetnih diplomatskih uspeha, velikog napretka, opismenjavanja, neobičnih sloboda za jedan komunistički poredak i sa druge strane, istovremene političke represije i preterane birokratizacije koju je sprovodio Titov režim.
Obično se smatra da je stravični kraj Jugoslavije koje se okončao bratoubilačkim petogodišnjim ratom sa više od 90.000 žrtava, započeo smrću njenog harizmatičnog lidera Josipa Broza 4. maja 1980. u 15.05.
Bez obzira na to da li u njemu danas vidite balkanskog mesiju ili mekog diktatora, izvesno je da su nakon njegove smrti nacionalistički pokreti, svakojaki politički avanturisti i bizarni vagabudni uništili sve što se moglo uništiti u jednoj zemlji, od ekonomija do ljudskog dostojanstva. Uključujući i jedan jednstveni način življenja, koji je redak u svetskim razmerama, a na Balkanu među običnim svetom nikad neće biti prežaljen.
